RuneScape, tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của cả quốc gia

Với một bộ phận không nhỏ người dân Venezuela, RuneScape là tựa game mở lối đến một tương lai tươi sáng hơn, dù có thể tương lai đó nằm bên ngoài tổ quốc.

Với đại đa số chúng ta, game chỉ là một trò chơi, hoặc cao lắm là một niềm đam mê. Số ít người thành công biến niềm đam mê thành nghề nghiệp và trở thành tuyển thủ eSports, thi đấu vì màu cờ sắc áo và những giải thưởng khổng lồ. Nhưng trên Trái đất này, có một quốc gia nơi mà tựa game RuneScape là nguồn sống của rất, rất nhiều người dân tại đó, và họ sẵn sàng làm mọi thứ để bảo vệ miếng cơm mà mình kiếm được từ trò chơi.

Một đất nước điêu tàn

Đó chính là Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm bên bờ Đại Tây Dương rộng lớn. Với nguồn dầu mỏ dồi dào, Venezuela từng là một đất nước giàu có, nhưng cả một thập niên khủng hoảng đã biến đất nước này thành một trong những nơi nghèo đói nhất hành tinh. Vào thời điểm này, 90% dân số Venezuela sống trong tình trạng nghèo đói, không có thức ăn và thiếu thốn những điều kiện sống cơ bản. Hàng triệu người đã phải rời khỏi quê hương để tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn: theo số liệu của Cao ủy về người tị nạn Liên Hiệp Quốc, đến cuối năm 2018 đã có 3 triệu người Venezuela rời đất nước mình để tìm kiếm cơ hội sống sót ở nước ngoài.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

Những chiếc giỏ này đều được làm từ những tờ bolivar của Venezuela.

Nhưng những con số đó có thể chưa minh họa được tình trạng của quốc gia này, nên Mọt sẽ đưa ra một con số khác: giờ đây, một người Venezuela được đào tạo Đại học nhận được mức lương khoảng… 4 USD mỗi tháng, trong khi một lít sữa ngoài siêu thị có giá khoảng 1,85 USD. Bởi mức lạm phát lên đến 2 triệu phần trăm, đồng Bolivar của họ mất giá đến mức người ta đem tiền ra để đan giỏ hoặc làm giấy vẽ tranh bán cho khách du lịch chứ không phải để tiêu dùng, và có thời điểm một cục xà phòng có giá khoảng 3,5 triệu bolivar.

Đường ra của dân chúng

Dù hồi đầu năm 2019, tổng thống Venezuela đã nâng mức lương tối thiểu lên 300%, tức 18.000 bolivar mỗi tháng (hay 6,7 USD), con số này vẫn chẳng thấm vào đâu so với mức giá hàng tiêu dùng trong nước mà Mọt vừa nhắc đến bên trên. Trong khi rất nhiều người tìm cách đi ra nước ngoài, những người ở lại phải tìm cách để sinh tồn hoặc để cầm cự chờ cơ hội trốn thoát. Và rất nhiều người trong số họ đã tìm thấy phương thức sinh tồn qua tựa game RuneScape.

Được phát hành vào năm 2001 bởi nhà phát triển Jagex, trò chơi này là một trong những MMORPG sống dai nhất hành tinh. Việc RuneScape được người Venezuela lựa chọn làm nguồn sống là kết quả của nhiều yếu tố khác nhau, từ việc không đòi hỏi cấu hình máy cao đến lượng dữ liệu tiêu hao ít, lượng người chơi đông đảo và “văn hóa” mua tiền ảo hết sức thịnh hành trong cộng đồng game thủ của trò chơi này.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

RuneScape trở thành nguồn sống bất ngờ của rất đông người Venezuela.

Trong số những người bỏ công việc ngoài đời để cày cuốc trong thế giới ảo của RuneScape có ông Martinez, một kế toán vốn nhận mức lương 4 USD mỗi tháng ở ngoài đời. May mắn là Martinez được một hàng xóm tốt bụng chia sẻ thông tin về RuneScape, và ông bước chân vào thế giới ảo của trò chơi. Nhờ cày vàng trong RuneScape, game thủ này đã kiếm được khoảng 450 USD để rời tổ quốc, rồi cày thêm 1.000 USD nữa để đưa mẹ và người yêu của mình ra khỏi Venezuela.

Nhờ sự lớn mạnh của hệ thống các trang web buôn bán tiền ảo RuneScape, những người như Martinez mới có cơ hội thay đổi cuộc đời mình. “RuneScape là một cách hết sức phổ biến để kiếm tiền trong thời buổi này. Gần như tất cả mọi người đều biết về trò chơi. Tôi không thể nói về tình trạng của người khác, nhưng với tôi thì nếu không có RuneScape, gia đình tôi sẽ chết đói,” ông Martinez nói.

Vào thời điểm Mọt thực hiện bài viết này, 1 triệu vàng trong RuneScape được bán với giá khoảng 0,48 USD. Điều này nghĩa là để rời khỏi Venezuela, những game thủ bất đắc dĩ từ quốc gia này chỉ cần cày khoảng 940 triệu vàng. Martinez chia sẻ rằng ông biết rất nhiều người đã rời khỏi quốc gia nhờ vào RuneScape và biết những người vẫn đang cố gắng làm vậy. “Tôi dám nói rằng gần như tất cả những người trẻ có cơ hội thoát ra ngoài đều đã làm vậy – có thể nhờ RuneScape hoặc những phương thức khác,” viên cựu kế toán chia sẻ.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

Tiền Venezuela giờ phải đẩy bằng xe cút kít.

Thực ra cày vàng không phải là cách duy nhất để game thủ Venezuela có thể kiếm tiền trong RuneScape, mà là cách rủi ro nhất. Hồi khoảng tháng 3/2019, lưới điện của Venezuela sụp đổ vì không chịu nổi gánh nặng và khiến cả quốc gia liên tục cúp điện, buộc hàng triệu người sống trong cảnh thiếu điện, thiếu nước trong cả tuần liền. Tình trạng này vẫn còn tiếp tục cho đến hiện tại dù đã được khắc phục phần nào, không chỉ ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống bên ngoài mà còn giáng đòn chí mạng vào công cuộc mưu sinh của những game thủ Venezuela trong RuneScape.

Với Martinez, tình trạng cúp điện liên miên buộc anh phải bỏ qua phần việc cày vàng để chuyển sang luyện cấp thuê lấy tiền, bởi nếu cúp điện khi nhân vật đang chiến đấu, rất có thể nhân vật của anh sẽ chết và mất sạch toàn bộ đồ trong túi trừ trang bị trên người. “Khi đợt cúp điện đầu tiên xảy ra, tôi và những người cùng làm gần như mất hết việc kinh doanh. Giờ đây việc mất kết nối cũng diễn ra khá thường xuyên nhưng không còn lâu như hồi mới bắt đầu. Nó vẫn có thể kéo dài vài ngày tùy vào việc bạn sống ở phần nào của Venezuela”.

Perez, một game thủ 23 tuổi lại có một cách kiếm tiền khác. Hồi năm 2017, anh là một sinh viên đại học sống trong một gia đình chịu ảnh hưởng nặng nề từ sự suy thoái của kinh tế Venezuela. Bố mẹ anh chỉ kiếm được khoản tiền “bằng hai ổ bánh mì mỗi tháng” nên Perez quyết định lên Google tìm phương thức kiếm tiền online. “Điều đầu tiên tôi thực hiện là đăng ký vào (subreddit) r/slavelabour. Trong một tháng sau khi đăng ký, tôi làm vài việc và kiếm được 100 USD đầu tiên. Nó giúp đỡ rất nhiều vì lúc đó bố mẹ tôi mỗi người chỉ làm ra được khoảng 10 USD/tháng. Nhưng sau tháng đầu tiên may mắn đó, mọi thứ không còn tốt đẹp”.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

Lý do mà Perez nói vậy là vì khi kinh tế Venezuela không ngừng suy sụp, ngày càng nhiều người dân nước này lên mạng để làm công. Chỉ đến khi khám phá ra một game thủ RuneScape đang tìm người chơi hộ, Perez mới tìm được nguồn thu nhập ổn định cho mình. Công việc này đòi hỏi Perez phải online ít nhất 6 giờ mỗi ngày, kiếm được khoảng 75 cent một giờ, 150 USD mỗi tháng – gấp 7 lần tiền lương của bố mẹ anh cộng lại. Perez vẫn đang thực hiện việc cày thuê này nhưng giờ đây mỗi tháng anh kiếm được 200-300 USD nhờ làm việc 8 giờ mỗi ngày, 7 ngày trong tuần.

Điều trớ trêu là bởi có quá đông người Venezuela cày tiền và vật phẩm trong RuneScape, việc đất nước này thường xuyên mất điện gây ra một thảm họa kinh tế trong RuneScape. Giá cả của những vật phẩm vốn rất dồi dào bỗng dưng tăng vọt, giảm xuống chút ít khi Venezuela có điện trở lại rồi tiếp tục tăng lên. “Mất điện vẫn là chuyện hàng ngày và lần nào cũng làm tôi bực mình,” Perez nói.

Dù là nền tảng dành cho trẻ em, Roblox vẫn tràn ngập game người lớn
Dù là nền tảng dành cho trẻ em, Roblox vẫn tràn ngập game người lớn
Là một trong những tựa game nổi tiếng là dành cho trẻ em, thế nhưng game người lớn vẫn tràn đầy trên Roblox khiến nhà phát triển phải đau đầu.

Giống với Perez, Alejandro cũng là một sinh viên nhưng anh lên Reddit để xin lời khuyên, và được những người chơi khác giao việc. Giờ đây anh dành ra khoảng 10 tiếng một ngày để cày level trong RuneScape rồi đem bán tài khoản. Mỗi tháng game thủ này nhận được khoảng 150 USD, và là một khoản tiền đủ sống. “Nếu không có RuneScape, tôi sẽ không có cách nào để kiếm được số tiền này. Trò chơi rất phổ biến với người Venezuela vì nó đem lại số tiền kha khá mỗi tháng”.

Phương án kiếm tiền thứ tư sau cày vàng, chơi hộ, bán tài khoản là… bảo kê. Vào thời điểm mà Mọt tui thực hiện bài viết này, một liên minh khổng lồ của khoảng 2.000 game thủ Venezuela có tên “Mafia” đang bảo vệ một khu vực farm màu mỡ gọi là Revenant Cave, giết bất kỳ ai không thuộc nhóm cày vàng xuất hiện tại đó. Theo một số thông tin, mỗi người trong số này được trả 300k vàng mỗi giờ, tức khoảng 0,15 USD. Việc tất cả chiến binh trong đoàn quân này đều đội nón tím hoặc hồng nhạt cũng dẫn đến một hiện tượng thú vị là giá của những chiếc nón này tăng vọt trong khoảng một tháng trở lại đây, chẳng hạn nón hồng tăng từ khoảng 430 vàng lên đến 630 vàng, còn nón tím từ 1150 vàng lên 1550 vàng.

Mâu thuẫn trong cộng đồng RuneScape

Như Mọt vừa nhắc đến bên trên, vào thời điểm hiện tại khu vực Revenant Cave trong RuneScape đã bị liên minh người Venezuela chiếm lĩnh, họ PK tất cả người ngoài để độc quyền bãi farm này. Dĩ nhiên là những game thủ RuneScape bình thường rất bực bội và mong muốn làm một điều gì đó để phá vỡ sự độc quyền này. Tuy nhiên ở đây, không có bất kỳ một cơ hội chiến thắng nào cho những game thủ đó – với họ, việc chơi RuneScape chỉ là niềm vui và nếu thua cuộc hay chán nản, họ có thể thoát game làm chuyện khác bất kỳ lúc nào, nhưng với Mafia nói riêng và những game thủ Venezuela nói chung, giữ lấy Revenant Cave là chuyện miếng cơm manh áo, chuyện sống còn chứ không phải chỉ là một trò chơi.

“Revenant Cave là thứ duy nhất khiến tôi không cảm thông được cho họ,” một game thủ viết trên subreddit của trò chơi vì cứ bị PK mỗi khi đến gần đó. Một người khác yêu cầu nhà phát triển Jagex phải làm gì đó với những game thủ Venezuela này, và nói rằng “tôi không quan tâm đến tình trạng sống của họ. Họ chơi game chỉ để kiếm tiền và ảnh hưởng đến kinh tế (của game). Họ chẳng đóng góp gì cho game và không tương tác gì với cộng đồng”.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

Điều này cũng dẫn tới những mâu thuẫn trong cộng đồng game thủ RuneScape. Hồi năm 2017, có một game thủ nọ bỏ công viết một bài hướng dẫn dài chỉ cách làm thế nào để nhận diện game thủ Venezuela và tiêu diệt họ tại các bãi farm, rồi đăng nó lên subreddit của trò chơi. Bài post này nay đã bị xóa bỏ nhưng nó cũng thu hút được hơn 700 bình luận, rất nhiều trong số đó mang đầy thù ghét, gọi dân cày Venezuela bằng những từ như “con điếm” hay “chó,” chế nhạo họ và khiến quản lý của subreddit RuneScape phải thốt lên rằng “tôi rất thất vọng vì cộng đồng này. Không phải vì bài post này, mà vì những bình luận sặc mùi phân biệt chủng tộc mà những người không biết việc phải sống trong tình trạng nền kinh tế sụp đổ tồi tệ ra sao”.

Số khác thông cảm cho việc những người Venezuela phải làm để sinh tồn, nhưng cũng bày tỏ rằng mình không thích điều đó. Một YouTuber nổi tiếng trong cộng đồng RuneScape là Will Anema cho rằng do có quá nhiều người cày vàng, nền kinh tế của game sẽ bị ảnh hưởng xấu và làm suy giảm tuổi thọ của trò chơi. Theo anh, khi chơi RuneScape (cũng như bất kỳ MMORPG nào khác), game thủ có được niềm vui khi đạt đến mục tiêu, và việc cày cuốc có hệ thống của người dân Venezuela tạo ra rất nhiều nguyên vật liệu cũng như rất nhiều vàng, khiến giá item rẻ đi trong khi lượng vàng có trong kinh tế lại tăng lên. Có người ủng hộ cũng có người phản đối quan điểm này, và mỗi bên đều có lý của họ.

Và cũng có những người cố gắng giúp đỡ những game thủ Venezuela bằng mọi cách. Đó có thể là những lời khuyên về cách luyện cấp nhanh hơn, tặng một vài vật phẩm đáng giá hoặc đơn giản là một vài câu động viên được gửi qua tin nhắn riêng tư. Một số ít có điều kiện làm nhiều hơn thế: Perez nói rằng vào tháng 4/2020, một game thủ xa lạ đã gửi 1.000 USD vào tài khoản của anh để giúp đỡ mua thực phẩm cho cả nhóm. Kể từ lúc đó, game thủ này đã đều đặn gửi tiền mỗi tháng để hỗ trợ Perez và nhóm của anh. Một game thủ RuneScape khác sở hữu kênh YouTube có 117.000 người đăng ký đăng tải một video khuyến khích các fan của mình đóng góp cho Venezuela thông qua tổ chức International Rescue Committee.

Và Jagex nói gì?

Về cơ bản, việc các game thủ Venezuela chơi hộ, cày vàng và bán item là những điều trái với quy định của Jagex. Hồi năm 2019, người phát ngôn của Jagex đã nói rằng “cày vàng và giao dịch tiền mặt là trái với các quy định nghiêm khắc mà tất cả các game thủ RuneScape phải tuân thủ. Những hoạt động này tiếp tay cho chợ đen dính líu đến các hoạt động gian lận có tổ chức, việc buôn bán đồ ảo bất hợp pháp, các hoạt động lừa đảo và gây nguy hại cho nền kinh tế của những tựa game được hàng triệu người yêu thích trên toàn cầu.”

“Chúng tôi đã và sẽ luôn nhất quán trong việc chống lại người cày vàng và giao dịch ngoài đời thực. Chúng tôi không nhắm vào các game thủ Venezuela vì cày vàng, mà chỉ dành công sức vào việc phát hiện và xóa bỏ những người cày vàng theo đúng điều khoản dịch vụ của mình, bất kể họ ở nơi nào trên thế giới”.

Khi RuneScape, một tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của một quốc gia

Ở Venezuela, có tiền chưa chắc đã mua được hàng.

Tuy nhiên, các biện pháp này chắc chắn là vô hiệu, bởi từ lâu nay việc cày đồ ảo đã tồn tại song hành cùng MMORPG, và không một tựa game nào có thể thoát khỏi trừ khi nó không cho phép giao dịch đồ ảo. Bên cạnh đó, việc cày cuốc này là miếng cơm manh áo của không ít người Venezuela, và dù nhà phát triển Jagex có mạnh tay đến đâu thì họ vẫn sẽ quay lại chừng nào trò chơi vẫn còn có thể nuôi sống họ.

“Tôi không lựa chọn cuộc sống này,” ông Martinez nói. “Tôi phải rời bỏ công việc kế toán và cày vàng nếu không thì gia đình tôi chỉ có thể ăn đất. Nhiều người Venezuela khác cũng trong tình trạng tương tự. Dù tôi biết mình đang làm tổn thương tựa game mà mình đang dần yêu thích, tôi không thể để nó vượt trên sự khỏe mạnh của gia đình tôi”.

Một cơ hội hoàn tiền to thiệt to đến từ ví điện từ SmartPay diễn ra từ ngày 17/08 đến ngày 20/09 - Giá trị hoàn tiền lên đến 2 triệu đồng, bên cạnh đó còn may mắn nhận thêm mã dự thưởng trị giá 99 triệu đồng.

Cài đặt ngay app SmartPay để có cơ hội hoàn tiền khủng này nhé các chiến hữu nhé!!!

Link: http://bit.ly/TaiSmartPayNgay
Bookgrinder

Tác giả

Một người bình thường, thỉnh thoảng bất thường. Đôi khi stream trên kênh YouTube của Mọt game và được gọi là Mọt Nghiêm Túc. Yêu game và thích tìm hiểu những thứ xung quanh game.

    9 Comments Added

    1. Tanny Tháng Chín 11, 2020 | Trả lời

      Một câu chuyện buồn

    2. Dân Tháng Chín 11, 2020 | Trả lời

      Nghe câu chuyện thì rất buồn nhưng mà thấy sặc mùi hư cấu, rất giống mấy trò PR nhảm của các web game rác ở VN:
      1. Một trò chơi gần 20 năm tuổi , mà như mọi trò khác, đa phần cộng đồng còn sót lại toàn người kỳ cựu. Bảo số người kỳ cựu này đủ làm “nguồn sống của cả một quốc gia” (tiêu đề bài viết) hoặc lười nhác đến mức cần thuê cày hộ ở quy mô lớn thì…..
      2. Theo như bài viết, 90% dân số vene đang sống ở mức nghèo, vậy tức là ai đó trong 10% còn lại đang thông qua game để nuôi họ? Ồ thật là kỳ diệu. Có người nói “còn gamer nước ngoài thì sao?”.
      À xin các bạn nhớ nguyên nhân vene nghèo là do bị Mỹ cấm vận nhé, gần như không cho tiếp xúc với dolar luôn. Tôi thắc mắc làm thế quái nào gamer nước ngoài có thể đưa tiền vào vene để trao cho những người cày thuê? Cái này chắc phải nhờ ông viết bài trả lời.

      Thực ra những câu chuyện kiểu này cũng có thể thật sự diễn ra ở đâu đó. Nhưng tui cmt vì cái tít “tựa game gần 20 năm tuổi trở thành nguồn sống của cả quốc gia” – Cho đến khi cmt xong, thấy tên người viết mới “à thảo nào”. Chắc ông Mọt này nhảy việc từ lều báo qua đây. Làm cái tít đúng kiểu rẻ tiền 3 xu, nói như thể cả cái nước Venezuela này bục mặt cày game vậy.
      Xin thông tin cho bạn lều báo là hiện tại 1/8 dân số vene (4,5 triệu/32 triệu) phải bỏ xứ tha phương và tôi khá chắc là số người này đang phải làm đủ thứ kiếm sống trừ chơi game đấy bạn ạ. Lý do vì chỗ họ sống là trại tị nạn, éo ai lắp internet cho chơi game đâu.

      • Bookgrinder Tháng Chín 12, 2020 |

        – “đa phần cộng đồng còn sót lại toàn người kỳ cựu” – 2019 game có khoảng 1,1 triệu sub https://www.pcgamesn.com/runescape/player-count
        – Làm sao để Venezuela được xài đô la? https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-18/once-forbidden-u-s-dollar-is-suddenly-everywhere-in-venezuela

        Tìm hiểu trước khi phán một tí, bạn sẽ không biến mình thành người ngờ nghệch trước mặt 1 “lều báo.”

      • Dân Tháng Chín 12, 2020 |

        @Bookgrinder:
        Tôi nói bạn là “lều báo” chứ không nói trang Mọt nhé đừng đút chữ vào mồm tôi:
        1. 1,1 tr người chơi “thật là đông đảo” đến mức có thể thành “nguồn sống của cả một quốc gia” (nguyên văn tiêu đề của bạn) =))))) Tôi ko có số liệu cụ thể khối lượng giao dịch của trò chơi này nhưng nhìn vào doanh số của những trò chơi thời thượng, với hàng chục triệu tài khoản như LMHT, Fornite,…v…v… mà nó còn chả thấm vào đâu nếu so với nền kinh tế của các quốc gia nghèo đói châu Phi thì hơn 1 triệu người chơi của cái trò gần 20 năm tuổi chắc thấm????
        2. Vene xài đô la???? Tôi đang nói đến việc “đưa đô la từ nước ngoài vào Vene” nhé, lều báo có chịu đọc không??? Ngay tại VN đây, trao đổi chợ đen dù rất đơn giản, vd như những người vượt biên trong container sang Âu gửi tiền về, bản chất nó cũng vẫn lằng nhằng và có hẳn những đường dây chuyên nghiệp. Và tại quốc gia khó khăn như Vene, cũng sẽ có hẳn đường dây chuyên nghiệp tương tự để chuyển đô la của mấy ông gamer nước ngoài về, trao đổi với tiền ảo của game thủ Vene ư??? Bạn kể chuyện cho con nít nghe à bạn???

        Còn đô la chảy ở biên giới, ra vào các kiểu thì nó là lĩnh vực khác klq bài viết này. Mà bạn thì cũng chuyên bị phản ánh viết bài nhảm từ xưa đến nay rồi chứ đâu phải mới mẻ gì =))))))

      • Dân Tháng Chín 12, 2020 |

        @Bookgringder
        Mà thôi tôi nói ngắn gọn lại: Đừng nhét chữ vào mồm tôi. Tôi ghi rõ cái việc cày thuê kiếm tiền có thể có thật. Nhưng bạn lều báo lấy căn cứ ở đâu để giật tít game là NGUỒN SỐNG CỦA CẢ MỘT QUỐC GIA? Ko có cái tít rẻ tiền này thì tôi cũng chả rảnh vào chê bai bạn,
        Bao nhiêu người ở nước này chơi game? Kiếm được bao nhiêu tiền? Nuôi sống bao nhiêu người? Có tới nổi 1% dân số (320k người) có liên quan (hoặc thụ hưởng thu nhập) từ game này không?
        Nếu không thì bạn có cơ sở gì để nói nó là NGUỒN SỐNG CỦA CẢ MỘT QUỐC GIA hả bạn LỀU BÁO?

    3. Hưng Tháng Chín 11, 2020 | Trả lời

      Đúng là những thứ điên rồ có thể xảy ra bất cứ lúc nào

    4. Datbui Tháng Chín 12, 2020 | Trả lời

      Hết biết nói gì rồi… cảm thấy thật chua xót thực sự cho họ…. Bản thân vẫn cảm thấy rằng tuy nước ta vẫn còn đang trên đà phát triển, nhưng quả thực được sinh ra ở chính mảnh đất này, rồi còn có cơ hội trải nghiệm nhiều điều thú vị (mà game là một phần rất quan trọng) đã là quá đủ vs một người như tui (cũng như nhiều người khác) rồi, không thể đòi hỏi gì hơn nữa. Tóm lại là cũng chỉ hy vọng những người dân đất nước đó chưa chịu đầu hàng số phận rồi sẽ có thể tìm được một con đường khả thi hơn…

    5. Tanny Tháng Chín 12, 2020 | Trả lời

      Đồng chí nào cmt kiểu sao Vene bị Mẽo cấm vận mà vẫn xài tiền đô được, hư cấu blah blah blah thì xin thưa: bớt chém gió đi nhé, nguyên lý ngoại tệ chợ đen nó luôn vận hành và len lỏi khắp thế giới, còn làm sao mà nó làm được thì cứ ra phố tây ở SG mà tìm hiểu ở mấy khu mua bán ngoại tệ nhé. Nói chung là trước khi bình luận gì thì vui lòng cân nhắc, đừng mở mồm ra nói bên này “lều báo” bên kia lều tranh…

    6. Hiro Tháng Chín 15, 2020 | Trả lời

      Đơn giản thôi,bài viết trên trang game có nội dung về game,nhưng có những con người nghĩ tới “chính trị” nên nhột,vào đá qua Mỹ,xoáy vào cái tiêu đề để cà khịa.
      Gamevn xưa chỉ bàn về game,giờ cũng ngập tràn dạng này,từ khi các “bé” yêu game ngày xưa tới tuổi vào đoàn

    Bình Luận